Ben Sustuğunda Biz Konuşur

Bir liderin asıl imtihanı, kendi görüşünden farklı bir söze nasıl kulak verdiğinde saklıdır. “Ben”den “biz”e geçiş de tam burada başlar.

İnsan, her söze kendinden başladığında bir süre sonra başkasının ne dediğini duyamaz olur. Birlikte elde edilen başarıda kendi payını büyütür, işler yolunda gitmediğinde başkalarının kusurlarını sayar. En yakınındakiler bile zamanla ona içlerinden geçeni söylemekten vazgeçer. O ise çevresindeki sessizliği saygı sanabilir. Belki de en son ne zaman birinin sözünü kesmeden dinlediğini hatırlasa, o sessizliğin sebebini anlayacaktır.

Kibir, insanın kendinde gördüğü değeri başkasına çok görmesiyle başlar. Birinin sözünü bitirmesine fırsat vermemek, yapılan bir iyiliği olağan saymak, özür dilemeyi ağırına yedirememek… İnsan bunların her birini küçük bir davranış sayabilir. Fakat hatasını kabul etmesi gereken yerde hep karşısındakinden anlayış beklerse, aradaki muhabbet zamanla eksilir. Bir gün, vaktiyle kendisine gönlünü açan insanların artık onunla yalnızca gündelik meseleleri konuştuğunu fark eder.

Sen ben diye bölünmek içimizde sızıdır Biz olmak gönüllerin en içten niyazıdır

Dinimizin kibri men etmesinde derin bir hikmet vardır. Rabbimizin lütfettiği aklı, gücü ve imkânları yalnızca kendi marifetimiz saydığımızda şükür duygumuz körelir. Oysa bir nimetin kıymetini bilmek, onun bize yüklediği sorumluluğu da görmeyi gerektirir. Bilgisi olanın öğretebileceği, gücü olanın el uzatabileceği, yetkisi olanın hakkını gözetebileceği insanlar vardır. Tevazu, insanın kendi değerini bilirken başkasının değerine de hakkını vermesidir.

İnsana bir yetki verildiğinde bu tutum daha görünür hâle gelir. Bir yönetici, önündeki mesele hakkında elbette kanaatini ortaya koyar. Asıl imtihan, o kanaate itiraz edildiğinde başlar. İtirazı sonuna kadar dinleyebilir mi? Kendisinden daha az yetkisi olan birinin, işin kendisinin göremediği bir yanını fark etmiş olabileceğini kabul edebilir mi? Bir liderin gücü, ekibinin ona duyması en zor sözü bile çekinmeden söyleyebilmesinden anlaşılır.

Bir toplantıda herkes işin vaktinde yetişeceğini söylerken, işi yapacak kişi takvimin aksayabileceğini dile getirir. Yönetici o anda gündeme devam edebilir. Fakat birkaç dakika ayırıp neyin aksayacağını sorarsa, henüz vakit varken tedbir alabilir. Odadakiler de bir sonraki sefer sıkıntıyı dile getirmek için işin çıkmaza girmesini beklemeyeceklerini anlar. Yönetici, dinledikten sonra kendi kararında kalabilir. O zaman kararının gerekçesini ve üstlendiği sorumluluğu açıkça söylemesi, görüşüne başvurduğu insanlara gösterdiği saygının bir parçasıdır.

Aynı göğe bakınca yıldız bize göz olur Aynı derdi çekince her nefes bir söz olur

Ortak bir derdi taşımak, bazen aynı meseleye farklı yerlerden bakmayı gerektirir. Biri işin vaktinde bitmesini düşünür, öteki aceleyle verilen bir kararın yarın kime yük olacağını görür. Her ikisinin de

sözü işitildiğinde, birlikte alınan kararın neye mal olacağı ve kimin neyi üstleneceği daha açık hâle gelir. İnsan, görüşü kabul edilmese bile ciddiyetle dinlendiğini bildiğinde ortak kararın sorumluluğunu daha kolay üstlenir.

Muhabbetin kıymeti, fikir ayrılığı yaşandığında belli olur. Bir dost, yanlışımızı yüzümüze söylediğinde ilk tepkimiz kendimizi savunmak olabilir. Biraz durup onun bu sözü söylemek için ne kadar tereddüt etmiş olabileceğini düşünürsek, sitemin içindeki iyi niyeti de duyarız. Bazen gönül almak için uzun izahlara gerek kalmaz. Kırdığımız kimseye gidip “O gün seni dinlemedim” diyebilmek, yarım kalmış bir konuşmayı yeniden başlatır.

Ayrı düşen her yürek hasret ile dağlanır Kavuşunca gönüller birbirine bağlanır

Bugünün işini tamamlamak gayret ister. Yarın da sürecek bir iyilik bırakmak, o işin bilgisini ve sorumluluğunu paylaşmayı gerektirir. Bir yönetici görevinden ayrıldığında, geride kalanlar hangi işlerin başarıldığı kadar, o işler yapılırken kimlere yetişme ve sorumluluk alma fırsatı verildiğini de hatırlar. Vaktiyle kendisine bir işi üstlenme cesareti veren kişi gibi davranıp o fırsatı bir başkasına tanıyan insan, gördüğü iyiliği kendi zamanının ötesine taşır. Yarınlara kalan iz, bazen bir başarıdan yıllar sonra, hiç beklenmedik bir yerde böyle görünür.

Kendimize bir de şu gözle bakalım. Evde, işte ya da dost meclisinde sözüne ne zamandır başvurmadığımız kim var? Belki yıllardır yanı başımızdadır ve biz onun ne düşündüğünü bildiğimizi sanırız. Bir gün ona dönüp “Sen ne düşünüyorsun?” diye sorduğumuzda, cevabı tamamlanıncaya kadar kendi cevabımızı bekletelim. Belki o zaman, birlikte yürüdüğümüz yolu onun gözünden ilk defa görürüz.

Kararımızı vermeden önce karşımızdakinin sözünü sonuna kadar dinlediğimizde, birliğin temeli atılır.

İnsanın gönüllerdeki yeri, başkasının sözüne ve varlığına açtığı yer kadar büyür.

Muhabbetle…