Harç mı, Keyfiyet mi? Belediyelerde “İş Bitirme” Tartışması

Son yıllarda belediyelere işi düşen müteahhitten vatandaşa kadar herkesin ortak bir şikâyeti var:

“İş bitirme belgesi alınırken istenen ücretler.”

Adı kimi yerde iş bitirme bedeli, kimi yerde dosya ücreti, kimi yerde kontrol hizmet bedeli…kimi yerde iş deneyim belgesi vermek için bin de bir yüzde iki gibi ücret isteyenler olduğu gibi hiç harç almayan belediyelerimiz var.

Ama asıl soru şu:

Bu paralar gerçekten yasal mı?

Cevabı net verelim:

Kanunda yoksa, harç da yoktur.

Anayasa Ne Diyor?

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 73. maddesi açık:

“Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ancak kanunla konulur.”

Yani hiçbir idare, ister belediye olsun ister başka bir kamu kurumu,

kanunda açıkça yazmayan bir bedeli vatandaştan isteyemez.

Belediyeler Hangi Harcı Alabilir?

Belediyelerin gelir kalemleri 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile düzenlenmiştir.

Bu kanunda:

Yapı ruhsat harcı vardır

Yapı kullanma izni (iskan) harcı vardır

Ama dikkat:

“İş bitirme belgesi” adı altında ayrı bir harç yoktur.

Bu belge zaten iskan sürecinin bir parçasıdır.

Ayrı bir ücretlendirme, kanunda yer almayan yeni bir harç icadı anlamına gelir.

Danıştay Ne Diyor?

Bu konuda Danıştay’ın çok net ve yerleşmiş kararları var.

Danıştay diyor ki özetle:

“Belediyeler, kanuni dayanağı olmayan hiçbir ad altında ücret alamaz.

Hizmet yapılıyor olması, ücret alınmasını meşru kılmaz.”

Yani:

“Personel çalıştı”

“Teknik inceleme yapıldı”

“Hizmet verdik”

gibi gerekçeler hukuki değildir.

Kamu hizmeti zaten vergilerle finanse edilir.

Peki Vatandaş Ne Yapmalı?

Eğer belediye sizden böyle bir ücret talep ediyorsa:

Yazılı dayanak isteyin

“Hangi kanun maddesine göre alıyorsunuz?” diye sorun.

Zorla ödeniyorsa

İtiraz kaydıyla ödeyin, sonra Vergi Mahkemesi’nde iade davası açın.

Ödemediğiniz için işlem yapılmıyorsa

Bu durum idari işlemin hukuka aykırı şekilde paraya bağlanmasıdır.

Sorun Para Değil, Hukuktur

Mesele sadece birkaç bin lira değil.

Mesele:

Hukukun üstünlüğü

İdarenin keyfi davranmaması

Vatandaşın “ödemeden işim görülmez” psikolojisine mahkûm edilmemesidir.

Belediyeler elbette hizmet üretiyor.

Ama hukukun dışına çıkarak değil, hukukla güçlenerek yönetim olur.

Son Söz

Kanunla verilmemiş bir yetki,

ne meclis kararıyla

ne de alışkanlıkla meşru hale gelir.

Vatandaş sormaya başlarsa,

hukuk kendiliğinden işler.

Gönüllü Bağış olur ama konuya iyi vakıf olmak gerekir.

Hayırlı Günler Diliyorum