Bir Milletin Ruhu: Dil, Kültür ve Edebiyat

Bir ülke düşünün…
Toprakları var, bayrağı var, ordusu var, meclisi var.
Ama dili yok…
Şiiri yok…
Türküsü yok…
Halkının hafızasında yankılanan bir ninnisi, bir ağıdı, bir destanı yok…

İşte o zaman o devlet yalnızca coğrafi bir sınırdan ibarettir. Ruhunu kaybetmiş bir beden gibidir.

Çünkü bir milleti millet yapan yalnızca siyasi haritalar değildir. Asıl haritayı çizen kelimelerdir. Bir annenin evladına söylediği ilk söz, bir ozanın sazından dökülen ilk mısra, bir şairin kaleminden yükselen isyan… İşte gerçek sınırlar orada başlar.

Bir Örnek :Abdurrahim Karakoç " Lambada titreyen alev üşüyor "
diyor ya Mihriban şiirinde mesele bu !

Yunus Emre yüzyıllar öncesinden “Sevelim sevilelim” derken sadece bir şiir yazmıyordu; Anadolu’nun mayasını yoğuruyordu.
Mehmet Akif Ersoy İstiklâl Marşı’nı kaleme alırken yalnızca bir metin üretmiyor, bir milletin küllerinden doğuşunu kelimelere işliyordu.
Karacaoğlan Toroslardan seslenirken aşkı, doğayı ve insanı anlatıyor; halkın diliyle milletin ruhunu diri tutuyordu.

Dil giderse hafıza gider.
Hafıza giderse kimlik çözülür.
Kimlik çözülürse devlet yalnızca tabelada kalır.

Bir ülkenin üniversiteleri olabilir ama şairi yoksa; fabrikaları olabilir ama ozanı yoksa; gökdelenleri olabilir ama türküsü yoksa… O toplum kalkınmış değil, yalnızca betonlaşmış demektir.

Kültür; bir milletin görünmeyen anayasasıdır.
Sanat; vicdanıdır.
Edebiyat ise kalbidir.

Edebiyatı olmayan bir toplum düşünemez.
Şiiri olmayan bir toplum hissedemez.
Halk ozanı olmayan bir millet kendi sesini duyamaz.

Bugün dünyada güçlü görünen devletlere bakın. Hepsinin arkasında güçlü bir kültürel miras, güçlü bir edebiyat geleneği vardır. Çünkü kalıcı olan tank değil, kelimedir. Silah değil, sestir. İktidar değil, irfandır.

Bizim medeniyetimizde “söz” kutsaldır. “Söz ola kese savaşı, söz ola kestire başı” diyen bir geleneğin çocuklarıyız. Bu yüzden dilimizi korumak sadece edebi bir mesele değil, milli bir meseledir.

Eğer bir gün şairler susarsa…
Yazarlar kalemini bırakırsa…
Türküler unutulursa…
İşte o gün asıl tehlike başlamış demektir.

Devletler ekonomik krizlerle yıkılmaz yalnızca; kültürel erozyonla da çöker.
Toprak kaybı kadar, kelime kaybı da felakettir.

Bu yüzden bir milletin en büyük hazinesi yer altı kaynakları değil; yetiştirdiği şairler, düşünürler, sanatçılardır.

Çünkü ruhu olan devlet ayakta kalır.
Ruhu olmayan devlet ise yalnızca ayakta duruyormuş gibi görünür.

Unutmayalım:
Dilini kaybeden millet, kendini kaybeder.
Kültürünü kaybeden devlet, geleceğini kaybeder.
Şiirini kaybeden toplum, umudunu kaybeder.

Ve umudunu kaybeden bir milletin haritadaki yeri değişmese de tarihteki yeri silinir.

1 Kasım 1928 yapılan harf değişiminin bizden neler götürdüğü anlamak için okuyamadığımız kitaplarımıza bakmamız gerekir !

Hayırlı Günler Diliyorum

NOT : aşağıda ki metin Türkçe içinde Arapça yoktur. 1928 öncesi yazımız !

بير ملتڭ روحى: لسان، كولتور و ادبيات

بير مملكت تصور ايدينز…
طوپراقلىرى وار، بيراغى وار، اوردوسى وار، مجلسى وار.
لكن لسانى يوق…
شعرى يوق…
توركوسى يوق…
اهاليسينڭ حافظه‌سنده ينكلانان بير نينيسى، بير آغدى، بير داستانى يوق…

اشته او وقت او دولت يالنيزجه جغرافى حدوددن عبارتدر. روحنى قايت متمش بير بدن گبيدر.

زيرا بير ملتى ملت قيلان يالنيز سياسى حريطالر دگيلدر. اصل حريطه‌نى چيزن كلمه‌لردر. بير آننڭ اولادنه سويليدغى ايلك سوز، بير اوزانن سازندن دوكولن ايلك مصرع، بير شاعرن قلمندن يوكسلن عصيان… اشته حقيقى حدودلر اوراده باشلر.

بير مثال: عبد الرحيم قراقوج “لامبادا تيتريين آلو اوشويور” در يا ميهريبان شعرينده؛ مسئله بودور!

يونس امره عصرلار اونجه‌سن “سولليم، سويليلليم” دركن يالنيز بير شعر يازميووردو؛ آنادولونڭ مايه‌سنى يوغورويوردو.
محمد عاكف ارسوى استقلال مارشى‌نى قلمى آلركن يالنيز بير متن تأليف اتميور، بير ملتن كوللرندن دوغوشنى كلمه‌لره نقش ايدويوردو.
قراجه‌اوغلان طوروسلاردن سسلنركن عشقى، طبيعتى و انسانى آنلاتيور؛ خلقن لسانيله ملتن روحنى درى توتويوردو.

لسان گيدر سه حافظه گيدر.
حافظه گيدر سه كملك چوزولور.
كملك چوزولورسه دولت يالنيز تابلاده قالر.

بير مملكتن اونيويرسيتلرى اولابيلر اما شاعرى يوقسه؛ فابريقالرى اولابيلر لكن اوزانى يوقسه؛ گوكدلنلرى اولابيلر فقت توركوسى يوقسه… او جمعيت قالقنمِش دگيل، يالنيز بتونلاشميش دمكدر.

كولتور؛ بير ملتن گورونمين قانون اساسيسدر.
صنعت؛ وجداندر.
ادبيات ايسه قلبدر.

ادبياتى اولميان بير جمعيت تفكر ايدمز.
شعرى اولميان بير جمعيت حس ايدمز.
خلق اوزانى اولميان بير ملت كندى سسنى اشيدمز.

بگون جهانده قووّتلى گورونن دولتلره نظر ايدينز. جمعه‌سنان ارقسنده قووّتلى بير كولتورل ميراث، قووّتلى بير ادبيات گلنگى واردر. زيرا باقى اولان تانك دگيل، كلمه‌در. سلاح دگيل، سسدير. اقتدار دگيل، عرفاندر.

بزيم مدنيتمزده “سوز” مقدسدر. “سوز اولا كسه سواشى، سوز اولا كستير باشى” ديين بير گلنكڭ اولاديلريز. بو سببل لسانمزى محافظه اتمك يالنيز ادبى بير مسئله دگيل، ملّى بير مسئله‌در.

اگير بير گون شاعرلر سوسرسا…
يازارلر قلمىنى براقيرسا…
توركولر اونوتولورسا…
اشته او گون اصل تهلكه باشلامش دمكدر.

دولت لر يالنيز اقتصادى بحرانلرله ييقلمز؛ كولتورل ارزيونله داهى چوكر.
طوپراق قايبى قدر كلمه قايبى ده فلاكتدر.

بو سببل بير ملتن ان بيوك خزنه‌سى ير آلتى سروتلرى دگيل؛ يتشدرگى شاعرلر، متفكرلر و صنعتكارلردر.

زيرا روحى اولان دولت اياقدا قالر.
روحى اولميان دولت ايسه يالنيز اياقدا دورويورموش گبى گورونر.

اونوتمايالم:
لسانى‌نى قايبدن ملت كندنى قايبدر.
كولتورونى قايبدن دولت مستقبلنى قايبدر.
شعرى‌نى قايبدن جمعيت اومدنى قايبدر.

و اومدنى قايبدن بير ملتن حريطه‌دكى يری ديغشمسه ده تاريخ‌دكى يری سيلينر.

١ تشـرين ثانى ١٩٢٨ ده ياپيلان حرف انقلابنڭ بزدن نلر گوتوردغنى آنلامق ايچن اوقويامديغمز كتابلرمزه باقممز كافيدير.

خيرلى گونلر ديلريم.