ARINMA VE DİRİLİŞ
ARINMA VE DİRİLİŞ
İnsan bazen bir kıssayı dinlerken yalnızca geçmişte yaşanmış bir olayı duymaz; kendi zamanına, kendi çevresine ve en çok da kendi vicdanına bakar…
Ebu Lübâbe’nin yaşadığı pişmanlık da bize böyle bir kapı açar. Bir anlık yanlışın, bir sözün, bir işaretin nasıl ağır bir sorumluluğa dönüşebileceğini görürüz. O, yaptığı hatanın arkasına mazeret sığınakları kurmadı. Kendini sorguladı, pişmanlığını yüreğinde taşıdı ve Allah’a yöneldi…
İbret için anlatılan başka bir kıssada da kendisine emanet edilen bir insan karşısında nefsinin sesine kapılmak üzere olan bir gencin, duyduğu uyarıyla kendine gelişini görürüz. O kıssanın bize bıraktığı soru açıktır: İnsan, yanlışını fark ettiğinde ne yapar? Üstünü mü örter, yoksa vicdanıyla yüzleşip dönüş yoluna mı girer?…
Asıl mesele kıssaların ayrıntısında takılıp kalmak değil, onlardan hisse almaktır. Çünkü her çağın insanı aynı sınavlarla karşılaşır: Emanet, menfaat, adalet, nefsin arzuları ve doğru bildiğinin yanında durabilme cesareti…
Rabbimiz, kendisine karşı sorumluluk bilinciyle yaşayanlara doğruyla yanlışı ayıracak bir ölçü, bir furkan vereceğini bildirir. Bu ölçü yalnızca büyük kararlar alırken değil; gündelik hayatın küçük görünen tercihlerinde de kendini gösterir. Bir hakkı teslim ederken, bir müşteriye mal satarken, bir haber yazarken, bir öğrencinin karşısında dururken…
Bugün arınma ihtiyacı toplumun yalnızca bir kesiminde değil, hayatın her alanında kendini gösteriyor. İdareci adaletten uzaklaşıp kendi rahatını ve çıkarını öne aldığında emanet zedeleniyor. Eğitimci görevini yalnızca mesai ve maaş hesabına indirgediğinde, öğrencisinin hayatına dokunma sorumluluğu eksik kalıyor…
Gazetecilik hakikati arama ve halka doğru bilgi ulaştırma mesleğidir. Kalem şantajın, kumpasın ve kişisel kazancın aracı hâline getirildiğinde yalnızca bir meslek değil, toplumun güven duygusu da yara alır. Böyle bir düzeni korkuyla besleyenler de zamanla o yanlışın büyümesine ortak olur…
Esnaf müşteriyi aldatmamalı; ölçüde, tartıda ve sözünde dürüst olmalıdır. İnsan, başkasının hakkını kendi kazancından daha önemsiz görmemelidir. Bir haksızlık yaptığında da onu helalleşerek ve telafi ederek gidermelidir. Kul hakkı, görmezden gelindiğinde ortadan kalkmaz…
Bu arınma çağrısı yalnızca başkalarına yöneltilecek bir eleştiri değildir. Her birimiz önce kendimize sormalıyız: Ben hangi emaneti taşıyorum? Hangi menfaat uğruna doğru bildiğimden uzaklaşıyorum? Birinin hakkını yediğimde bunu kabul edip telafi edebiliyor muyum?…
“Gemisini kurtaran kaptan” anlayışı toplumu kurtarmaz; herkesi birbirinden uzaklaştırır. Herkes yalnız kendi çıkarını koruduğunda güven kaybolur, dayanışma zayıflar, ortak hayatın temeli aşınır. Oysa insan, yalnız kendi huzurundan değil, çevresindeki insanların hakkından ve iyiliğinden de sorumludur…
Arınma, ahlaki olduğu kadar ekonomik bir meseledir de. Birikim yapmak ve geleceği güvence altına almak anlaşılır; fakat toplumun imkânları korku ve güvensizlik yüzünden bütünüyle hareketsiz kaldığında üretim, istihdam ve paylaşım da zayıflar. Servet; emeğe, üretime, ticarete ve insanlara fayda sağlayan işlere yöneldiğinde berekete dönüşür…
İslam dünyasının yeniden güç kazanması da yalnızca nüfus, servet ya da geçmişteki başarıları hatırlamakla mümkün olmaz. Gücün temelinde adalet, ilim, çalışma, edep, güven ve sorumluluk vardır. İlim insanı daha mütevazı, daha merhametli ve daha adil kılmıyorsa; servet üretime ve hayra dönüşmüyorsa; makam hizmet yerine kişisel rahatlık sağlıyorsa, bir yerde öze dönüş ihtiyacı var demektir…
Tövbe, yalnızca dilimizle söylediğimiz bir söz değildir. Yanlıştan dönmek, haksızlığı telafi etmek, emaneti sahibine ulaştırmak ve aynı yanlışa yeniden düşmemek için çaba göstermektir. Ebu Lübâbe’nin pişmanlığı bize, insanın hatasıyla yüzleşebileceğini ve dönüş kapısının açık olduğunu hatırlatır…
Toplumun arınması, herkesin önce kendi kapısının önüne bakmasıyla başlar. İdareci adaleti, eğitimci öğrencisine karşı sorumluluğu, gazeteci kaleminin hakkını, esnaf müşterisinin güvenini, her insan da başkasının hukukunu korumalıdır. Bu yükümlülükleri birbirimize hatırlatırken kendimizi de o muhasebenin dışında tutmamalıyız…
Bazen bir toplumun yeniden ayağa kalkması için önce içindeki çürümeyle yüzleşmesi gerekir. Hata kabul edilmeli, hak sahibine hakkı verilmeli, emek korunmalı ve menfaatin önüne vicdan konulmalıdır. Arınma gerçekleşmeden güven kurulmaz; güven kurulmadan da gerçek bir diriliş başlamaz…
Öyleyse kıssayı burada bırakıp kendi hayatımıza dönelim. Kırdığımız bir gönül varsa onardık mı? Üzerimizde birinin hakkı varsa ödedik mi? Yanlışımızı bildiğimiz hâlde, özür dilemeyi ya da değiştirmeyi hâlâ erteliyor muyuz?…
Bugün herkes kendi payına düşen sorumluluğu alsın. Bir hak sahibinin kapısını çalmak gerekiyorsa çalalım. Bir emaneti yerine ulaştırmak gerekiyorsa ulaştıralım. Bir yanlıştan dönmek gerekiyorsa “yarın” demeyelim. Çünkü kendi hesabını görmeyi sürekli erteleyen insan, değişmeyi de erteler…
Ebu Lübâbe’nin pişmanlığından alacağımız asıl ders budur: Önce kendi yanlışımızı görelim, sonra onu düzeltmek için ayağa kalkalım. Kendimizi hesaba çekmeden arınamayız; arınmadan da dirilemeyiz…
Mehmet Akpınar
21 Kasım 2026
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.