YUKARI MI BAKALIM, AŞAĞI MI BAKALIM?
Sevgili Okurlarım,
Bugün dünyada 195 ülke bulunuyor. Bunların 193'ü Birleşmiş Milletler üyesi.
Yaklaşık bir haftadır ülkelerin ekonomik durumlarını, özellikle de asgari ücretlerini karşılaştırarak bakıyorum. Rakamları yan yana koyunca insanın aklına ister istemez şu soru geliyor:
Yukarı mı bakalım, aşağı mı bakalım?
Yukarı bakıp daha fazlasını isteyerek isyan mı edelim, yoksa aşağıya bakıp sahip olduklarımız için şükür mü edelim?
Elbette insan daha iyi şartlarda yaşamak ister. Daha yüksek maaş, daha güçlü ekonomi, daha iyi alım gücü hepimizin hakkıdır. Ancak dünyaya biraz daha geniş açıdan baktığımızda Türkiye'nin bulunduğu yeri de doğru değerlendirmek gerekiyor.
29 DOLARA ÇALIŞAN VAR!
Dünyada asgari ücretler arasında çok büyük farklar bulunuyor.
Bazı ülkelerde aylık asgari ücret 2 bin, 3 bin dolar seviyelerine çıkarken, bazı ülkelerde insanların bir ay boyunca çalışarak aldığı ücret 29- 50-100 doların bile altında kalıyor.
Örneğin bazı uluslararası karşılaştırmalarda Angola'da aylık asgari ücret yaklaşık 29 dolar seviyesinde gösteriliyor.
Gana'da yaklaşık 38-51 dolar, Nijerya'da 46-51 dolar, Tanzanya'da ise yaklaşık 66 dolar seviyelerinde rakamlarla karşılaşıyoruz.
Afganistan, Pakistan, Kenya, Zambiya, Madagaskar ve Sri Lanka gibi ülkelerde de asgari ücretler Türkiye'nin oldukça altında.
Düşünün…
Dünyada 29 dolar ücret alabilmek için her gün işe giden insanlar var.
Biz ise zaman zaman sahip olduğumuz imkanları gözden kaçırıyor, yalnızca yukarıya bakarak hayatımızı değerlendiriyoruz.
PEKİ YUKARIYA BAKINCA NE GÖRÜYORUZ?
Elbette yukarı baktığımızda da çok yüksek ücretler veren ülkeler var. Ama o ülkelerde insanlar o para ile geçinemiyor ikinci işe gidiyor ek işler yapıyor.
Lüksemburg, İrlanda, İngiltere, Almanya, Avustralya, Belçika, Yeni Zelanda, Kanada, Fransa ve Hollanda gibi ülkelerde asgari ücret veya asgari ücret düzeyindeki gelirler Türkiye'nin oldukça üzerinde.
Avrupa'da da ülkeler arasında ciddi farklar bulunuyor.
Lüksemburg'da asgari ücret yaklaşık 2.700 Euro seviyesindeyken, Bulgaristan'da bu rakam 600 Euro civarında. Türkiye de ise bunun çok üzerinde !
Yani Avrupa'nın kendi içinde bile uçurum denilebilecek ücret farklılıkları bulunuyor.
Buradan çıkaracağımız sonuç şudur:
Dünyada herkes aynı şartlarda yaşamıyor.
TÜRKİYE'YE DE BİR BAKALIM
Türkiye'de 2026 yılı net asgari ücret 28.075,50 TL, brüt asgari ücret ise 33.030 TL olarak uygulanıyor.
Ancak hayatın gerçekleri yalnızca asgari ücret rakamından ibaret değil.
Bugün Kahramanmaraş'ta birçok fabrikada yeni işe başlayan bir işçinin ücretinin 35 bin TL'nin altına düşmediğini görüyoruz.
İstanbul gibi büyükşehirlerde ve bazı sanayi merkezlerinde ise başlangıç ücretleri 40-50 bin TL seviyelerine, hatta mesleğe ve sektöre göre daha yukarılara çıkabiliyor.
Bunun önemli bir sebebi de işçi bulma sorunu.
Bugün Türkiye yalnızca kendi iş gücünü kullanan bir ülke değil; bazı sektörlerde yurt dışından işçi getiren bir ülke haline gelmiş durumda.
Bu da bize çalışma hayatının başka bir gerçeğini gösteriyor.
Bir tarafta iş arayan vatandaşlarımız var, diğer tarafta bazı sektörlerde çalıştıracak eleman bulamayan işletmeler var.
Demek ki mesele sadece "asgari ücret kaç lira?" sorusundan ibaret değil.
Alım gücü, kira, gıda, ulaşım, eğitim, sağlık ve yaşam maliyetlerine hep birlikte bakmak gerekiyor.
YUKARI BAKALIM AMA İSYAN ETMEYELİM
Elbette Avrupa'nın yüksek ücretlerini gördüğümüzde, "Biz neden daha fazla kazanmıyoruz?" diye sormamız normaldir.
Daha iyi ücret istemek, daha iyi hayat istemek insanın en doğal hakkıdır.
Ama dünyada 195 ülke olduğunu düşünerek bir de aşağıya bakalım.
29 dolara çalışan insanları…
50 dolara çalışanları…
100 dolar civarında maaş alanları…
Ve onların hayat şartlarını düşünelim.
Sonra dönüp kendi ülkemize bakalım.
Eksiklerimiz var mı?
Elbette var.
Çözülmesi gereken ekonomik sorunlarımız var mı?
Elbette var.
Enflasyonla, hayat pahalılığıyla, kira ve gıda fiyatlarıyla mücadele edilmesi gerekiyor mu?
Elbette gerekiyor.
Fakat bütün bunları söylerken sahip olduğumuz imkanları da küçümsememeliyiz. İşini bilen insanımız çalışıyor , kazanıyor, evinin arabasını alıyor .
11 EYLÜL'Ü UNUTMAYALIM
Bugün 11 Eylül.
11 Eylül denilince dünyanın hafızasında 2001 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde gerçekleşen saldırılar geliyor.
İkiz Kuleler…
Dumanlar…
Uçaklar…
Binlerce insanın hayatını kaybettiği o büyük saldırı…
Aradan yıllar geçmesine rağmen 11 Eylül, dünya siyasetinin ve güvenlik anlayışının değiştiği dönüm noktalarından biri olarak hafızalarda duruyor.
İnsan ister istemez soruyor:
Dünyada neden savaşlar bitmiyor?
Neden bazı ülkeler zenginleşirken bazı ülkeler yoksulluk içerisinde?
Neden bir ülkede insan aylık 3 bin dolar kazanırken başka bir ülkede 29 dolara çalışıyor? : yukardaki 3 bin dolardan memun değil, 29 dolara çalışan hiç memun değil
Dünya düzeni gerçekten adil mi?
Bu soruların cevabını bulmak kolay değil.
Ama bir gerçek var:
Dünyada gelir dağılımı, refah ve yaşam şartları ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor.
HALİMİZE ŞÜKREDELİM, DAHA İYİSİ İÇİN ÇALIŞALIM
Benim söylemek istediğim şudur:
Yukarı bakalım.
Daha iyi ülkeleri, daha yüksek maaşları, daha güçlü ekonomileri örnek alalım.
Ama sadece yukarı bakıp isyan etmeyelim.
Aşağı da bakalım.
Bizden çok daha zor şartlarda yaşayan milyonlarca insan olduğunu unutmayalım.
Şükretmek, daha iyisini istemeye engel değildir.
Daha iyisini istemek de elimizdekilerin kıymetini bilmeye engel değildir.
Öyleyse hem çalışalım, hem üretelim, hem ülkemizin daha güçlü olması için gayret edelim…
Ama soframızda ekmek varsa, başımızı sokacak bir evimiz varsa, ailemiz yanımızdaysa, sağlıkla güne başlayabiliyorsak;
halimize şükretmeyi de bilelim.
Çünkü hayat sadece rakamlardan ibaret değildir.
Bazen insanın mutluluğu, dünyanın en yüksek maaşından daha değerlidir.
Yukarı da bakalım, aşağı da…
Ama en önemlisi, şükretmeyi unutmayalım.
Cumanız mübarek olsun.
Sağlıcakla kalın.
Gazeteci Yazar Bekir Doğan
NOT : Altaki metin türkçe - arapça değil
؟يوكارى مى باقالىم، آشاغى مى باقالىم؟
سَیِلی اوكُرلارىم،
بوگون دنيادا ۱۹۵ اولكه بولونويور. بونلارىن ۱۹۳ او برلشمش مِلّتلر عُرفى عُضَسى.
ياقلاشق بر هفتادىر اولكلرين اقتِصادى دوروملارىنى، اوزلكله ده اسگارى اوچرتلرينى قَرشيلاشتِرارَق باقىيوروم. رقملرى يانى يانا قويونجا انسانىن آقلىنا ايستِمِز سُوال گِليور:
يوكارى مى باقالىم؟
آشاغى مى باقالىم؟
يوكارى باقپ داها فازلاسىنى ايستَيَرَك عصيان مى ادَليم، يوخسا آشاغيا باقپ صاحپ اولدوغوموز شَيلَر ايچون شُكر مى ادَليم؟
البته انسان داها ايى شَرايطلرده ياشاماق ايستَر. داها يوكْسَك ماش، داها گُوجلُ اقتِصاد، داها ايى آليم گُوجُو هِپيميزِن حقّيدر. آنجاق دُنيايا بيراز داها گِنِش آچيدان باقتيغيميزدا تُركيَنين بولوندوغو يَرى ده دوغرو دَغَرْلَندِرمَك گَرَكِيور.
۲۹ دولارا چالِشان وار!
دُنيادا اسگارى اوچرتلر آراسىندا چوْك بُيوك فارقلار بولونويور.
بازى اولكلرده آيلِق اسگارى اوچرت ۲ بين، ۳ بين دولار سِوِيَسِنه چىقَرْكَن، بازى اولكلرده انسانلارىن بر آي بويونجا چالِشارَق آلدِغى اوچرت ۲۹-۵۰-۱۰۰ دولارىن بيله آلتىندا قالِيور.
اورنَغِين بازى اولكلر آراسِندا انگولادا آيلِق اسگارى اوچرت ياقلاشق ۲۹ دولار سِوِيَسِنده گُوستَريليور.
غانادا ياقلاشق ۳۸-۵۱ دولار، نيجريادا ۴۶-۵۱ دولار، تانزانيادا ايسه ياقلاشق ۶۶ دولار سِوِيَسِنده رقملَرْلَه قارشِلاشِيوُز.
افغانستان، پاكستان، كَنيا، زامبيا، ماداغاسكار و سِرِلانكا گِبى اولكلرده ده اسگارى اوچرتلر تُركيَنِن چوْك آلتىندا.
دُشُونُن…
دُنيادا ۲۹ دولار اوچرت آلماق ايچون هَر گُون ايشه گِدَن انسانلار وار.
بِز ايسه زمان زمان صاحپ اولدوغوموز ايمكانلارى گُوزدن قاچِرِيور، يالنيز يوكارىيا باقَرَق حياتِمِزِ دَغَرْلَندِريوروز.
پَكى يوكارييا باقينجا نه گُورُيوروز؟
البتّه يوكارى باقتِغيميزدا ده چوْك يوكْسَك اوچرتلر وَرَن اولكلر وار. اما او اولكلرده انسانلار او پارايا گِچينَمِيور، ايكينجى ايشه گِديور، اَك ايشلَر ياپيور.
لوكْسَمبورگ، ايرلَندا، اينگِلتَره، آلْمانيا، اوستراليا، بَلجيكا، يَنى زيلَندا، كَنادا، فرانسا و هولَندا گِبى اولكلرده اسگارى اوچرت وَيا اسگارى اوچرت دُوزَييندهكى گِلِرلَر تُركيَنين چوْك اوْزَرِنده.
اورُوپادا ده اولكلر آراسىندا جِدّى فارقلار بولونويور.
لوكْسَمبورگدا اسگارى اوچرت ياقلاشق ۲۷۰۰ يورو سِوِيَسِنده ايكَن، بُلغاريستاندا بو رقم ۶۰۰ يورو جِوارِندا. تُركيَهده ايسه بونون چوْك اوْزَرِنده!
ياعنى اورُوپانِن كَندِى ايچِنده بيله اوچوروم دِنِلبِيلَجَك اوچرت فارقلِليقْلارى بولونويور.
بُرادان چيْقاراجاغِمِز سونوج شُدُر:
دُنيادا هَرْكِس آينى شَرايطْلَرده ياشاميور.
تُركيَهيه ده بر باقالىم
تُركيَهده ۲۰۲۶ يِلى نَت اسگارى اوچرت ۲۸٫۰۷۵،۵۰ تِل، بُرُت اسگارى اوچرت ايسه ۳۳٫۰۳۰ تِل اولارَق اويغولانيور.
آنچاق حياتِن گَرچَكلَرِ يالنيز اسگارى اوچرت رقمِندان عبارت دَغيل.
بوگون قهرمانمَراشتا بيرچوك فابريكادا يَنى ايشه باشلايان بر ايشچينِن اوچرتِنِن ۳۵ بين تِلِن آلتىنا دُشمَدِگِينى گُورُيوروز.
استانبول گِبى بُيوُكشَهِرلَرده و بازى سَناعِي مَرْكِزلَرِنده ايسه باشلانگِچ اوچرتلَر ۴۰-۵۰ بين تِل سِوِيَسِنه، حتّى مِسْلَكِنه و سَكتورَنه گُورَه داها يُوكَرلَره چىقابِليور.
بونون اونَملى بر سَبَبِ ده ايشچى بولما سُورُونُو.
بوگون تُركيَه يالنيز كَندِى ايش گُوجُونُو قوللانان بر اولكه دَغيل؛ بازى سَكتورلرده يورت دِشِندان ايشچى گِتيرَن بر اولكه حالِنه گِلمِش دورومدا.
بو دا بِزه چالِشما حياتِنِن باشقا بر گَرچَگِينى گُوستَريور.
بر ياندا ايش آرَيان واتَنداشلارِمِز وار، دِگَر ياندا بازى سَكتورلرده چالِشتِراجاق اِلِمان بولامايان ايشلَتمَلَر وار.
دَمَك كى مَسَله سادَجَه «اسگارى اوچرت قاچ لِرا؟» سُوالِندان عبارت دَغيل.
آليم گُوجُو، كِرا، گِدا، اولاشِم، اَغِتِم، صِحّت و ياشام مالِيَتْلَرِنه هِپِسِنه برلِكتَه باقماق گَرَكيور.
يوكارى باقالىم، اما عصيان اَتمَيَلِم
البتّه اورُوپانِن يُوكْسَك اوچرتلَرِنى گُورْدُوغُمُزده، «بِز نِچِن داها فازلا قازانميوروز؟» دِيه سُورماق نورمالدِر.
داها ايى اوچرت ايستَمَك، داها ايى حيات ايستَمَك انسانِن اَن طَبيعى حقّيدر.
اما دُنيادا ۱۹۵ اولكه اولدوغُونُو دُشُونَرَك بر ده آشاغِيا باقالىم.
۲۹ دولارا چالِشان انسانلارى…
۵۰ دولارا چالِشانلارى…
۱۰۰ دولار جِوارِندا ماش آلَانلارى…
و اونلارِن حيات شَرايطْلَرِنى دُشُونَلِم.
سونرا دُونُپ كَندِى اولكَمِزه باقالىم.
اَكسِكلَرِمِز وار مى؟
البتّه وار.
چُوزُلمَسِى گَرَكَن اقتِصادى سُورُونلارِمِز وار مى؟
البتّه وار.
اِنفلاسْيونلا، حيات پَحَالِيلِگِيلَه، كِرا و گِدا فِياتْلَرِيلَه مُجادِلَه اَدِلمَسِى گَرَكيور مى؟
البتّه گَرَكيور.
فَقات بُوتُون بُونلارى سُويلَرْكَن صاحپ اولدوغوموز ايمكانلارى ده كُچُومسَمَمَلِيِز. ايشِنى بِلَن انسانِمِز چالِشيور، قازانيور، اَوِنِن، آراباسِنى آلِيور.
۱۱ ايلُولُو اُنُتمَيَلِم
بوگون ۱۱ ايلُول.
۱۱ ايلُول دِنِلِنجَه دُنيانِن حافِزاسِندا ۲۰۰۱ يِلِندا آمَريكا بِرلَشِك دَوْلَتلَرِنده گَرچَكْلَشَن سالدِرِيلَر گِليور.
ايكِز كولَلَر…
دُمانلار…
اُچاقلار…
بِنْلَرْجَه انسانِن حياتِنِى قايْبَتْتِگِى او بُيُوك سالدِرِى…
آرادان يِيللار گِچمِش اولمَسِنه راعمن ۱۱ ايلُول، دُنيا سِياسَتِنِن و گُوْوَنلِك آنْلايِشِنِن دَگِشْتِگِى دُونُوم نُقطالارِندان بِرِى اولارَق حافِزَالاردا دورُويور.
انسان ايستَر ايستَمَز سُوريور:
دُنيادا نِچِن سَواشلَر بِتمِيور؟
نِچِن بازى اولكلَر زَنگِينلَشِرْكَن بازى اولكلَر يُوكْسُوللُك ايچِنده؟
نِچِن بر اولكَهده انسان آيلِق ۳ بين دولار قازانِرْكَن باشقا بر اولكَهده ۲۹ دولارا چالِشيور؟
يوكارى باقَن ۳ بين دولار قازانان مَمْنُون دَغيل، ۲۹ دولارا چالِشان ده هِچ مَمْنُون دَغيل.
دُنيا دُوزَنِى گَرچَكتَن عادِل مى؟
بو سُواللارِن جَوابِنِى بُولماق قولاي دَغيل.
اما بر گَرچَك وار:
دُنيادا گِلِر داغِلِمِى، رَفاه و ياشام شَرايطْلَرِى اولكهدن اولكَهيه بُيُوك فارقلِيلِق گُوستَريور.
حالِمِزَه شُكْرَتَلِم، داها اييَسِى ايچُون چالِشالِم
بِنِم سُويلَمَك ايستَدِگِم شُدُر:
يوكارى باقالىم.
داها ايى اولكلَرِى، داها يُوكْسَك ماشلارى، داها گُوجلُو اقتِصادلارى اورُنَك آلَالِم.
اما سادَجَه يوكارى باقِپ عصيان اَتمَيَلِم.
آشاغى ده باقالىم.
بِزْدن چوْك داها زُور شَرايطْلَرده ياشايان مِليونلارجا انسان اولدوغُونُو اُنُتمَيَلِم.
شُكْرَتْمَك، داها اييَسِنى ايستَمَيَه اَنگَل دَغيلدِر.
داها اييَسِنى ايستَمَك ده اِلِمِزدَكِلَرِن قِيمَتِنِى بِلْمَيَه اَنگَل دَغيلدِر.
اُيلَيسَه هَم چالِشالِم، هَم اورَتَلِم، هَم اولكَمِزِن داها گُوجلُو اولماسِى ايچُون غَيرَت اَدَلِم…
اما سُوفْرَمِزْده اَكْمَك وارسا، باشِمِزِى سُوكاجاق بر اَوِمِز وارسا، ايلَمِز يانِمِزْدايْسا، صِحّتْلَه گُونَه باشلايابِليورساق؛
حالِمِزَه شُكْرَتْمَكِى ده بِلَلِم.
چُونْكُو حيات سادَجَه رَقَمْلَرْدن عبارت دَغيلدِر.
بازَن انسانِن مُتلولُغُو، دُنيانِن اَن يُوكْسَك ماشِندان داها دَغَرْلِيدِر.
يوكارى ده باقالىم، آشاغى ده…
اما اَن اونَمْلِسِى، شُكْرَتْمَگِى اُنُتمَيَلِم.
جُمانِز مُبارَك اولسون.
صاغلِيجاقْلا قالِن.
گَزَتَجى يازار بَكِر دوغان