Yeni Parti ve Türkiye Siyaseti

Sevgili Okurlarım,

Türkiye Cumhuriyeti'nin 29 Ekim 1923'te kurulmasıyla birlikte yeni devletin siyasi hayatı da şekillenmeye başladı.

9 Eylül 1923 tarihinde Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF) kuruldu. 1935 yılında ise "Fırka" yerine "Parti" kelimesi kullanılmaya başlandı ve parti bugünkü adıyla Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) oldu.

1923'ten 1950 yılına kadar süren tek parti döneminin ardından, Adnan Menderes ve arkadaşları tarafından 7 Ocak 1946 tarihinde Demokrat Parti (DP) kuruldu.

14 Mayıs 1950 seçimlerinde Demokrat Parti tek başına iktidara geldi. Böylece CHP'nin tek parti yönetimi sona erdi ve Türkiye'de ilk kez seçim yoluyla demokratik bir iktidar değişikliği yaşandı. Bu gelişme, Türk demokrasi tarihi açısından önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilmektedir. Ezanlar okundu kurbanlar kesildi. Türk ve Müslüman Millet Allah diye bildi.

Kuruluş sırasına göre Türkiye'nin önemli siyasi partileri şunlardır:

• 9 Eylül 1923: Cumhuriyet Halk Partisi – Mustafa Kemal Atatürk
• 7 Ocak 1946: Demokrat Parti – Celâl Bayar
• 13 Şubat 1961: Adalet Partisi – Ragıp Gümüşpala
• 9 Şubat 1969: Milliyetçi Hareket Partisi – Alparslan Türkeş
• 24 Kasım 1972: Millî Selamet Partisi – Necmettin Erbakan, Tek Parti kalıntıları Erbakan dan korktukları için sürekli parti kapatma yaşandı. Milli Nizam Partisi, Fazilet Partisi, Refah Partisi , Saadet Partisi gibi partileri kurmak zorunda kaldı . Ak Parti de bu kaynaktan çıktı.

12 Eylül 1980 askeri darbesiyle bu partilerin tamamı kapatıldı ve siyasi liderleri çeşitli yasaklarla karşı karşıya kaldı.

1983 yılında sivil siyasete yeniden geçilmesiyle birlikte yeni partiler kurulmaya başlandı:

Ferruh Bozbeyli'nin kurucusu olduğu Demokratik Parti (DP), katıldığı ilk genel seçim olan 1973 Türkiye genel seçimlerinde %11.89 oy oranıyla toplam 45 milletvekili çıkarmıştır.

• 20 Mayıs 1983: Milliyetçi Demokrasi Partisi – Turgut Sunalp
• 20 Mayıs 1983: Anavatan Partisi – Turgut Özal
• 23 Haziran 1983: Halkçı Parti – Necdet Calp
• 19 Aralık 1983: Doğru Yol Partisi – Hüsamettin Cindoruk
• 14 Kasım 1985: Sosyaldemokrat Halkçı Parti – Aydın Güven Gürkan , partisi kuruldu ve 12 Eylül darbesi sonrası siyasi hayat böyle başladı.

Uzun uzadıya anlatmaya gerek yok.

1923'ten bugüne kadar geçen sürece baktığımızda, Türkiye'deki seçmenin genel olarak sağ, sol ve merkez çizgide kümelendiğini görüyoruz.

Bugüne kadar iktidara gelen başlıca partiler ise şunlardır:

• CHP (1923-1950) – Tek parti dönemi.
• Demokrat Parti (1950-1960).
• Adalet Partisi (1965-1971, 1975-1980 dönemleri).
• Anavatan Partisi (1983-1991).
• Doğru Yol Partisi (1991-1996).
• Refah Partisi (1996-1997).
• Demokratik Sol Parti (1999-2002). Terörün başı Kenya dan getirilmesi ile pirim yapmıştı, uzun mesele başka zaman yazarım
• AK Parti (2002'den günümüze).

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 1 Temmuz 2026 tarihli kayıtlarına göre Türkiye'de faaliyet gösteren 189 siyasi parti bulunmaktadır.

Sayın Özgür Özel yeni partisi artı 1 , 190 oldu hayırlı olsun.

Ancak seçim sonuçlarına baktığımızda tablo çok daha nettir.

Bugün siyasette AK Parti, CHP, MHP, İYİ Parti, DEM Parti ve diğer birçok parti bulunsa da, özellikle cumhurbaşkanlığı seçimlerinde seçmen tercihleri büyük ölçüde iki ana blokta toplanmaktadır.

İşin özü; siyasi rekabet büyük ölçüde AK Parti ile CHP arasında yaşanmaktadır.

Son olarak dün açıkladığı gibi Sayın Özgür Özel'in yeni parti kuruldu. Yeni Parti ilk gün 91 Milletvekili kazandı bile..

Belediye Başkanı kaç olur onu da önümüzdeki günlerde göreceğiz. Yeni Parti ve Genel Başkanı Sayın Özgür Özel Türkiye'nin 190'ıncı siyasi partisi olarak tarihteki yerini alabilir. Ancak bunun CHP'nin yerini alacağını düşünmüyorum.

Yukarıdaki siyasi tablo dikkatle incelendiğinde görülecektir ki, Türkiye'de sağ ve sol seçmen tabanı uzun yıllardır büyük ölçüde yerleşmiştir. Dün merkez sağda Demokrat Parti, ardından Adalet Partisi, Anavatan Partisi ve Doğru Yol Partisi vardı. Bugün ise bu tabanın en güçlü temsilcisi AK Parti'dir. Sol seçmenin ana adresi ise uzun yıllardır CHP olmuştur.

Siyasi tarihimize baktığımızda, mevcut partilerden ayrılarak yeni parti kuranların çok büyük bölümünün kalıcı bir başarı elde edemediği görülmektedir. Bu konuda en dikkat çekici örnek, merhum Başbakan Bülent Ecevit'in liderliğindeki DSP'dir. DSP'nin iktidar ortağı olmasının kendine özgü siyasi ve ekonomik şartları vardı; bu konu ise başlı başına ayrı bir köşe yazısının konusudur.

Diğer örneklerde ise yeni kurulan partilerin çoğu, eski partilerinin oylarını bölmekten öteye geçememiş, kalıcı bir alternatif oluşturamamıştır.

Elbette son sözü her zaman millet söyler. Siyasette hiçbir sonuç kesin değildir. Ancak geçmişten bugüne uzanan siyasi tecrübe, seçmen tabanlarının kolay kolay köklü biçimde değişmediğini göstermektedir.

Gazetecilik mesleğimizde 47 yıl geride kaldı siyaseti az çok okuyoruz Sayın Özgür Özel 81 ilde 922 ilçe de 18 bin 280 köyde , binlerce mahalle de temsilci bulacaksın parti teşkilatı kuracaksın ekonomik boyutu var , insan boyutu var Özel işi çok zor !

Su akar, yolunu bulur.

Kalın sağlıcakla…