Bugün size Avlu1890’dan söz edeceğim…
تاريخ و ثقافت ايله وار اولمق!
سيويلي اوخوريـلريم،
بوگون سزه آولو ۱۸۹۰ دان سوز ايده‌جغيم…
قهرمان‌مرعشڭ تاريخی و ثقافی ميراثنی ياشاتمق، گچميشله گله‌جگى بولوشدورمق آدیـنه آتيلان هر آديمى اونمسيورم. بو قابيلدن دلقادير اوغلى بلديه رئيسيمز محمد آقپنارڭ اونجولوغنده، ديوانلى محله‌سىنده، تاريخى ديوانلى جامعى ياننده بولونان تاريخى مرعش قوناğı يني‌لنره‌ك آولو ۱۸۹۰ دلقادير اوغلى ثقافت، صنعت و موسيقى آكاديميسى اولارق خدمت آچيلدى.
واليمز مكرم اونلوئر، بويوك‌شهر بلديه رئيسيمز فرات گورگل، ق.س.ا.و. ريكتوروموز پروف. دكتر ابراهيم تانر اوقوموش، دلقادير اوغلى قايماقاميمز حجابى آيتمور، سياسی پارتى تمثيلجيلرى، قوروم مديرلرى و چوخ سايدا وطنداشڭ اشتراك ايتديغى مراسم، بيرليك و برابريگيمزڭ گوزل بير يانسيماسى اولدى.
دلقادير اوغلى بلدييمزى، بلديه رئيسيمز محمد آقپنارى و امه‌گى گچن هر كسى تبريك ايديورم.
اما…
بن كوشه يازيلاريمده يىللاردير آينى موضوعى ديلى گتيريورم. تاريخى قوناكلاريمزى ترميم ايتmek، گچميشڭ ايزلرنى تاشيان بينالاريمزى يني‌دن آياğa قالديرمق، البته چوخ اونملی. فاقت تاريخى بير قوناğı قورتارمق، تك باشنه تاريخى دوكويى قوروماغا يتmez!
بير تاريخى اثرى، اترآفنده‌كى ياپىلاشمايله برابـر ده‌رلنديرمك لازمدير. قوناڭ اترآفنده تاريخى دوكويه ياقشمايان، گورونتü كيرليليغى اولوشدوران ياپيلار قالماقـدا دوام ايديرسه، ياپيلان ترميمڭ تاثيرى ده محدود قالاجاقتير.
تاريخى مرعش قوناğıنى يني‌له‌ييب قاپوسنى آچيوروز؛ پكى، اترآفنى نه ياپاجاغيز؟
فوتوغراف صنعتچيلريمزڭ، سياحتچيلريمزڭ و قهرمان‌مرعشلى همشهري‌لريمزڭ بو تاريخى گوزلليغى بوتون عظمتيله گوره‌بي‌لجه‌غى، فوتوغراف كاره‌لرنه تاشيابي‌لجه‌غى بير آلان اولوشدورابي‌لجه‌ك مي‌يز؟
ايشته اصل مسئله بوراده!
تاريخى قوناكلاريمزڭ اترآفى ده آچيلمالى
قهرمان‌مرعش بويوك‌شهر بلدييمز، دلقادير اوغلى بلدييمز، واليلغيمز و ثقافت و سياحت وزارتيمز اِل اَله وِرمه‌ليدير. تاريخى قوناكلارڭ اترآفنده بولونان، تاريخى دوكويه اويوم ساغلامايان ياپيلارڭ وضعيتى ele آلِنمالى؛ مُلك صاحبلرڭ حقوقلرى گوزتيلره‌ك، gönüllü uzlaşma، kamulaştırma وياهود اويغون باشقا يانتملرله بولگه‌ڭ تاريخى كيمليغنه قاوشماسى ساغلانمالىدير.
بوراده اونملی بير اوغروم وار: زلزلە سونراسى توكى و املاك قونوت طرفندن ياپيلان قونوتلاردان اويغون اولانلارڭ ده‌رلنديريلمه‌سى، لازملی حقوقى و ادارى شرط‌لر ساغلاناراق بولگه‌ده‌كى حق صاحبلرنه آلترناتيف اولارق سونولماسى دوشونوله‌بي‌لير. بويله‌جه وطنداشلاريمز mağdur edilmeden تاريخى آلانلارڭ اترآفى آچيلابي‌لير.
البته بو ايش قولاي دگيل. مُلكيت مسئله‌سى وار، وطنداشلاريمزڭ حقوقلرى وار، مصاريف وار. اما شهرمڭ تاريخى كيمليغنى قورومق ايستيورساك، بو مسئله‌لرى بوگوندن قونوشمق و مشترک بير حل اورتاغا قویمق مجبوريتنده‌ييز.
مقصود يالنيزجا بير قاج بينايى ييقمق دگيل؛ تاريخى مرعش اويلرنى، قوناكلارنى، سوكاقلرى و ميدانلارنى بير بوتون اولارق ياشاتمقتير.
دوشونون…
تاريخى مرعش قوناğı بوتون گوزلليغيله اورتيا چيقده، اترآفنده‌كى اويومسوز ياپيلار قالديريلاراق يرينه تاريخى دوكويه اويغون تنظيم‌لر ياپيلسا، كوچوك بير ميدان اولوشدورولسا، آراجلر ايچون اويغون بير اوتوپارک پلانلانسا و زيارەتچيلر راحتجه گزه‌بي‌لسه…
بورا هم سياحتِه، هم ثقافتيمزه، هم ده شهرمڭ اقتصادينه كتقى سونان اونملی بير مركز حالينه گلمه‌ز مي؟
قهرمان‌مرعشڭ تاريخى سوكاقلرى، قوناكلار، جاميلرى و تقليدى معماريسى بيزيم گچميشيمزدير. بونلار يالنيزجا اسكى بينالاردان عبارت دگيلدير؛ آتalarيمزڭ حياتنى، صنعتنى، قونشولق علاق‌لرنى و شهر ثقافتنى آنلاتان جانلى بلگه‌لردير.
آولو ۱۸۹۰، ثقافت و صنعتڭ ينى آدرسى
آولو ۱۸۹۰ڭ يالنيزجا ترميم ايديلمیش بير قوناك اولارق قالماييب، ياشايان بير ثقافت مركزى حالينه گلمه‌سى ده سويينديريجي بير گليشمـدير.
مركزده ترك موسيقى‌سى و غرب موسيقى‌سى آلات تعليم‌لرى، رسم، خط صنعتى، ترك خلق موسيقى‌سى و ترك صنعت موسيقى‌سى كورولارى ايله كونسرواتوارا حاضيرلق تعليم‌لرى ويريله‌جك. ياقلاشق يوز كورسي‌يره تعليم ايمكانى سونولماسى هدفلنمكده‌دير.
بلديه‌جيلك يالنيزجا يول ياپمق، كالدريم دوزمه‌ك، بينا انشا ايتmek دگيلدير. گنجلريمزڭ قابليت‌لرنى كشف ايتmesine ايمكان ساغلامق، صنعتى سِوديرمك، ثقافتيمزى گله‌جك نسل‌لره آقترمق ده بلديه‌جيلكڭ اونملی وظيفه‌لرى آراسيندادر.
رئيس محمد آقپنارڭ آچيلشده ديلى گتيرديغى، «هيچبير قابليت كشف ايديلمك‌دن قالماسين، هيچبير گنجمز ايمكانسيزليقلار سببيله خياللرندن vazgeçmesin» آنلاييشى ده بو باقيمدان قيمت‌ليدير.
ديلريم آولو ۱۸۹۰ دان نچه صنعتكارلار يتشير، نچه گنجلريمز موسيقى‌يله، رسم‌له و ثقافتله تانشسین. تاريخى قوناكلاريمزڭ قاپولرى يالنيزجا زيارەتچيلره دگيل، گله‌جگڭ صنعتكارلارنه ده آچلسن.
سون سوزوم بودور:
آولو ۱۸۹۰ڭ آچيلماسى گوزل بير باشلانغچتير. شمدى بو باشلانغچى داها بويوك بير پروژيله تاجلانديرمالی‌ييز.
تاريخى قوناğı قورويالم، اترآفنى ده قورتارالم. تاريخى اثرلريمزى يالنيزجا آياقده توتمقله يتينمه‌ييلم؛ اونلارى اترآفيله برابـر ياشاتالم.
قهرمان‌مرعشڭ تاريخى دوكوسنى اورتيا چي‌قارا‌لم قه شهرمزه گله‌نلر يالنيزجا ينى بينالارى دگيل، مرعشڭ گچميشنى، ثقافتنى و روحنى ده گوره‌بي‌لسن.
چونكى شهرلر يالنيزجا بتونله بويومز؛ تاريخنى قوروياراق، ثقافتنى ياشاتاراق و گچميشندن گوج آلـاراق گله‌جگه يورور.
تاريخيمزه صاحپ چيقاليم، ثقافتيمزى ياشاتالم. قهرمان‌مرعشنى گچميشيله وار ايديلم!
قالڭ صاغليجاقلا
بكير دوغان
گازته‌جى - يازار