Fransa’dan Avrupa’ya: Sokaklar Neden Doluyor?

Sevgili Okurlarım,

Avrupa’nın ortasında son haftalarda dikkat çeken bir hareketlilik yaşanıyor.

Fransa’da lise öğrencilerinin eğitim şartlarını protesto etmek amacıyla başlattığı gösteriler kısa sürede ülke geneline yayıldı. Öğretmen ve velilerin de katıldığı eylemlerde sınıfların kalabalık olması, öğretmen açığı, okul binalarının yetersizliği ve öğrencilerin ağır eğitim programları başlıca şikâyetler arasında bulunuyor. 7 Ekim’de Fransa genelindeki gösterilere ilişkin resmi katılım 250 binin üzerinde açıklanırken, organizatörler daha yüksek rakamlar verdi.

Buraya kadar mesele bir eğitim protestosu gibi görünüyor.

Fakat işin dikkat çekici tarafı, olayların Fransa sınırlarını aşmaya başlaması.

Belçika’nın Liège kentinde de öğrenciler eğitim politikalarına ve bütçe kısıntılarına karşı sokağa çıktı. Ancak Belçikalı öğrenciler, kendi taleplerinin bulunduğunu ve yalnızca Fransa’daki hareketi takip etmediklerini özellikle vurguluyor.

İşte burada durup düşünmek gerekiyor.

Avrupa’da asıl mesele sadece öğrenciler mi?

Bence meseleye yalnızca “öğrenciler sokağa çıktı” diye bakmak eksik olur.

Avrupa ülkelerinin önemli bir bölümü aynı anda ekonomik baskılar, kamu harcamaları, hayat pahalılığı, eğitim ve sağlık hizmetlerinin finansmanı, gençlerin gelecek kaygısı ve siyasi kutuplaşma gibi sorunlarla karşı karşıya.

Fransa’daki öğrenci gösterilerinin başlangıç noktası eğitim sistemi olsa da, sokaktaki hareketin büyümesinde sosyal medyanın da önemli rol oynadığı görülüyor. Fransa’da eylemler önce Paris çevresindeki okullarda ortaya çıktı, ardından görüntülerin sosyal medya üzerinden yayılmasıyla ülkenin farklı bölgelerine ulaştı.

Bu, çağımızın yeni gerçeğidir.

Eskiden bir şehirde başlayan protestonun başka bir ülkeye ulaşması günler, hatta haftalar alabilirdi. Şimdi bir telefon kamerası, birkaç görüntü ve sosyal medya paylaşımı, binlerce kilometre uzaktaki gençleri aynı gündemin içine sokabiliyor.

Protesto hakkı başka, şiddet başka

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.

Demokratik toplumlarda vatandaşların protesto hakkı vardır. Öğrencinin eğitim şartlarının düzeltilmesini istemesi, öğretmenin çalışma koşullarını dile getirmesi, velinin çocuğunun geleceği konusunda endişesini ortaya koyması demokratik hayatın doğal parçalarıdır.

Fakat okul yakmak, kamu malına zarar vermek, polise veya öğretmene saldırmak başka bir meseledir.

Fransa’daki gösterilerin bazı bölümlerinde protestoların şiddet olaylarına dönüştüğü, okulların zarar gördüğü ve güvenlik güçleriyle göstericiler arasında çatışmalar yaşandığı bildiriliyor. Bu durum, başlangıçtaki eğitim taleplerinin önüne geçerek tartışmanın güvenlik boyutunu büyütüyor.

Burada devletin de sorumluluğu var.

Güvenliği sağlamak devletin görevidir. Ancak özellikle çocukların ve gençlerin katıldığı gösterilerde güvenlik müdahalesinin ölçülü olması da kamuoyunun haklı beklentisidir. Nitekim Fransa’daki bazı müdahalelerle ilgili yaralanmalar konusunda soruşturmalar yürütülüyor.

Yani mesele “öğrenci haklıdır” veya “devlet haklıdır” şeklinde iki kelimelik bir tartışmaya indirgenemez.

Avrupa’nın gençleri geleceklerinden endişeli

Bence asıl üzerinde durulması gereken konu burasıdır.

Bugünün Avrupa gençliği sadece derslik veya öğretmen açığını konuşmuyor.

İş bulabilecek miyim?

Ev sahibi olabilecek miyim?

Yapay zekâ benim işimi elimden alacak mı?

Hayat pahalılığı karşısında nasıl yaşayacağım?

Aldığım eğitim bana gerçekten bir gelecek sağlayacak mı?

Bu sorular Avrupa’nın birçok ülkesindeki gençlerin zihnini meşgul ediyor.

Fransa’daki öğrencilerin talepleri arasında öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar ve fiziki şartların yanı sıra üniversiteye geçiş sistemiyle ilgili kaygıların da bulunması bunun bir göstergesi.

Dolayısıyla sokaktaki gençliği sadece “protestocu gençler” şeklinde görmek de doğru değil.

Onların önemli bir bölümü aslında gelecek arıyor.

Peki bu dalga Avrupa’ya yayılır mı?

Şimdiden kesin bir hüküm vermek doğru olmaz.

Fransa’daki hareketin Belçika’ya yansıması dikkat çekici. Ancak Belçika’daki öğrenciler kendi ülkelerindeki eğitim ve bütçe politikalarına ilişkin taleplerini öne çıkarıyor. Dolayısıyla Avrupa’daki her gösteriyi tek merkezden yönetilen bir hareket olarak değerlendirmek için yeterli kanıt bulunmuyor.

Ama ortak bir zeminin oluştuğu da açık:

Ekonomik sıkıntı + gelecek kaygısı + kamu hizmetleri + gençlerin talepleri + sosyal medya.

Bu beş unsur aynı anda bir araya geldiğinde, küçük bir kıvılcımın büyük bir toplumsal harekete dönüşme ihtimali artıyor.

1968’in Avrupa’sı değil, 2026’nın Avrupa’sı

Fransa denildiğinde akla hemen 1968 öğrenci olayları geliyor.

Ancak bugünün dünyası 1968’den çok farklı.

Bugünün öğrencisinin elinde cep telefonu var.

Gösterinin görüntüsü saniyeler içinde milyonlara ulaşabiliyor.

Bir ülkedeki slogan, başka bir ülkedeki genç tarafından aynı gün görülebiliyor.

Bu nedenle Avrupa hükümetlerinin önündeki mesele yalnızca meydanları ve okul kapılarını güvenlik güçleriyle kontrol etmek değil.

Asıl mesele, gençlerin neden sokağa çıktığını anlamaktır.

Çünkü bir toplumda gençler geleceklerine güveniyorsa, okul kapısında barikat kurmak yerine laboratuvarda proje üretir.

Üniversitede derslik yerine sokakta slogan atmayı tercih ediyorsa, burada sadece öğrenciyi değil, sistemi de sorgulamak gerekir.

Türkiye bundan ne anlamalı?

Bence Avrupa’daki gelişmeler Türkiye açısından da önemli bir ders taşıyor.

Gençlerin eğitimine yatırım yapmak, yalnızca okul ve derslik yapmak değildir.

Öğretmen kalitesi, mesleki eğitim, üniversite-istihdam ilişkisi, teknoloji, yapay zekâ, sosyal medya kullanımı ve gençlerin geleceğe güven duyması da eğitimin parçasıdır.

Bugünün gençliği dünün gençliği değil.

Onların dünyası çok daha hızlı.

Bilgiye ulaşmaları saniyeler sürüyor. Dünyanın herhangi bir ülkesindeki gelişmeyi aynı anda izleyebiliyorlar.

Bu nedenle gençleri dinlemek, onları sadece sınav sonuçları ve diploma üzerinden değerlendirmemek gerekiyor.

Sokağa çıkmadan önce gençlerin sesini duymak, her ülke için en doğru yoldur.

Fransa’da yaşananlar bize bir kez daha şunu gösteriyor:

Bir toplumun geleceği yalnızca ekonomide değil, okullarında da şekillenir.

Gençlerin eline iyi bir eğitim, adil bir fırsat ve umut verebilirseniz; onların enerjisini ülkenin kalkınmasına yönlendirirsiniz.

Aksi halde o enerji başka bir yerde karşınıza çıkabilir.

Avrupa’nın bugün yaşadığı tartışmanın özü belki de budur: Gençler sadece bugünden değil, yarından da hesap soruyor.

Gazeteci Yazar Bekir Doğan