“Riskler Biliniyor, Önlemler Artırılmalı”

İMO Kahramanmaraş Başkanı Uygar Gündeşli:
“Riskler Biliniyor, Önlemler Artırılmalı”

KAHRAMANMARAŞ – İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Kahramanmaraş Şube Başkanı Uygar Gündeşli, 6 Şubat 2023 depremlerinin 3. yıl dönümü dolayısıyla yaptığı açıklamada, depremlerin bir kader değil; ihmallerin, yanlış politikaların ve bilimin göz ardı edilmesinin sonucu olduğunu vurguladı. Gündeşli, deprem riskinin bilindiğini ancak yeterli önlemlerin hâlâ alınmadığını ifade etti.

6 Şubat depremlerinde on binlerce yurttaşın hayatını kaybettiğini hatırlatan Gündeşli, 11 ilde yaklaşık 40 bin binanın, Kahramanmaraş’ta ise 7 bin 491 binanın yıkıldığını, 200 binden fazla yapının ağır hasar aldığını belirtti. Bu tarihi yalnızca bir anma günü olarak görmediklerini ifade eden Gündeşli, “Bu yıl dönümü, ihmallerin ve görmezden gelinen gerçeklerin ağır sonuçlarını hatırlatma günüdür” dedi.

“Deprem Beklenmedik Değil, Öngörülebilir Bir Gerçek”

Türkiye’nin bir deprem ülkesi olduğunun altını çizen Gündeşli, depremlerin ne zaman ve nerede olacağının tam olarak bilinmese de öngörülebilir ve etkileri azaltılabilir olduğunu belirtti. Yıkımın büyüklüğünün depremin şiddetinden çok; yapı kalitesi, denetim mekanizmaları ve risk azaltma politikalarıyla doğrudan ilişkili olduğunu söyleyen Gündeşli, aynı büyüklükteki depremlerin farklı ülkelerde bu denli can kaybına yol açmamasının, sorunun doğada değil insan eliyle oluşturulan zaaflarda olduğunu gösterdiğini ifade etti.

Orta Büyüklükteki Depremler Bile Büyük Yıkım Getiriyor

Geçtiğimiz yıl Balıkesir Sındırgı’da meydana gelen 6 ve 6,1 büyüklüğündeki depremleri hatırlatan Gündeşli, bu depremler sonrası 729 binadaki 1036 bağımsız bölümün ağır hasarlı ya da yıkık olarak tespit edildiğini belirtti. Yine Silivri açıklarında meydana gelen 6,2 büyüklüğündeki depremin, İstanbul ve Marmara Bölgesi’nde yaşayan yurttaşlarda büyük endişe yarattığını ifade eden Gündeşli, iletişim altyapısının çökmesi ve toplanma alanlarının yetersizliğinin olası büyük bir deprem için kaygı verici olduğunu söyledi.

“Yapı Stoku Hâlâ Büyük Risk Altında”

Türkiye’deki yapı stokunun önemli bir bölümünün hâlâ yüksek deprem riski taşıdığına dikkat çeken Gündeşli, özellikle 2000 yılı öncesinde inşa edilen binaların, yanlış zemin seçimi, hatalı kat rejimleri, imar afları ve mühendislik hizmeti almamış kaçak yapılar nedeniyle büyük tehlike oluşturduğunu belirtti.

TBMM Kahramanmaraş Depremleri Araştırma Komisyonu’nun raporuna da değinen Gündeşli, Türkiye genelinde 6–7 milyon konutun acilen dönüştürülmesi gerektiğinin resmi raporlarda yer aldığını ancak buna rağmen hâlâ kamuoyuna açık ve bütüncül bir yapı envanterinin oluşturulmadığını ifade etti.

“Yıkımın Sorumluluğu Mühendislere Yüklenemez”

6 Şubat depremlerinde Kahramanmaraş’ta 239 bin binadan 7 bin 491’inin yıkıldığını hatırlatan Gündeşli, yıkılan binaların yüzde 96’sının 2000 yılı öncesinde inşa edildiğini vurguladı. Buna rağmen inşaat mühendislerinin hedef haline getirildiğini söyleyen Gündeşli, “Kullanım süresini ve müdahaleleri bilmediğimiz yapılardan mühendislerin ömür boyu sorumlu tutulması mantık dışıdır. Her mamulün olduğu gibi binaların da bir kullanım ömrü olmalıdır” dedi.

Yanlış bilirkişi raporlarının birçok meslektaşının tutuklanmasına veya yargılanmasına neden olduğunu belirten Gündeşli, “İnşaat mühendisleri bu ülkenin düşmanı değil, üretici gücüdür. Bugün depreme dirençli kentler için on binlerce meslektaşımız canla başla çalışmaktadır” ifadelerini kullandı.

“Kentsel Dönüşüm Kahramanmaraş’ta da Uygulanmalı”

Depreme dayanıklı yapı stokunun artırılması gerektiğini vurgulayan Gündeşli, İstanbul’da uygulanan “Kentsel Dönüşümde Yarısı Bizden” kampanyası ve benzeri desteklerin Kahramanmaraş’ta da hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Depreme hazırlığın yalnızca afet sonrası yapılan çalışmalarla sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Gündeşli, okulların, hastanelerin, kamu binalarının ve altyapı sistemlerinin güvenlik durumunun şeffaf şekilde kamuoyuyla paylaşılması çağrısında bulundu.

Toplanma Alanları Uyarısı

Deprem toplanma alanlarının plansızlığına da dikkat çeken Gündeşli, birçok kentte bu alanların yetersiz olduğunu, bazı alanların ise imar değişiklikleriyle yapılaşmaya açıldığını belirtti. Toplanma alanlarının yalnızca boş alanlar olmadığını vurgulayan Gündeşli, bu alanların temel ihtiyaçları karşılayacak altyapıya sahip olması gerektiğini ifade etti.

“Afetler Kader Değil”

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası olarak bir kez daha uyarıda bulunan Gündeşli, afetlerin kader olmadığını, bilimi ve mühendisliği esas almayan anlayışın acı sonuçlar doğurduğunu söyledi. Ülke genelinde güncel ve şeffaf bir yapı envanteri oluşturulması, risk temelli kentsel dönüşüm politikalarının hayata geçirilmesi ve mühendislik hizmetlerinin yasal güvence altına alınması gerektiğini vurguladı.

Açıklamasını, “6 Şubat’ta yitirdiklerimize karşı sorumluluğumuz, aynı acıların bir daha yaşanmaması için bugünden harekete geçmektir” sözleriyle tamamlayan Gündeşli, depremde hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet, geride kalanlara sabır diledi.