ŞANGHAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ (ŞİÖ)

ŞANGHAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ (ŞİÖ)

Şanghay İşbirliği Örgütü yahut Şanghay Paktı adını teşkilâtın ilk toplandığı yerden Şanghay almaktadır. Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın 1996 yılında oluşturdukları yapılanma Şanghay Beşlisi olarak anılıyordu. Bu örgüt 2001’de Özbekistan’ın katılımıyla üye sayısını altıya çıkarttı. Gözlemci 5 ülke; Afganistan, Hindistan, İran, Moğolistan ve Pakistan. Diyalog 6 ülke ; Türkiye, Azerbeycan, Beyaz Rusya, Ermenistan, Kamboçya, Sri Lanka, Ayrıca Destekçi olarak ta 2 adet birlik olan ASEAN ve BDT ile Türkmenistan ülkesi var.

ASEAN – Güneydoğu Asya Uluslar Birliği ; ( Brunei, Endonezya, Filipinler, Kamboçya, Laos, Malezya, Myanmar, Singapur, Tayland, Vietnam)

BDT Bağımsız Devletler Topluluğu ; (Azerbaycan, Beyaz Rusya, Ermenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moldova, Özbekistan, Rusya ve Tacikistan )

Birliğin oluşumu ve gelişim

26 Nisan 1996’da Şanghay’da toplanan beş ülkenin Sınır Bölgelerinde Askeri Güvenin Derinleştirilmesi Anlaşmasını imzalamasıyla Şanghay Beşlisi kurulmuş oldu.

Bundan sonra Şanghay Beşlisi yıllık görüşmeleri sırasıyla 1998’de Almatı’da, 1999’da Bişkek’te, 2000’de ise Duşanbe’de yapıldı.

2001 yılında ise görüşmeler ŞİÖ’nün kuruluşu ile sonuçlandı. Beş devlet ile başlayan örgütün tam üye sayısı sonra altıya ulaştı: Rusya, Çin, Kazakistan, Tacikistan, Kırgızistan, Özbekistan.

Haziran 2001’de üye devletler Sankt Peterburg Zirvesinde örgütün amaç, prensip, yapı ve işleyişini belirleyen ŞİÖ Beyannamesini imzaladı. Ayrıca zirvede bir “anti-terör ajansı”nın kurulmasını öngören bir anlaşma daha imzalandı.[3]

ABD karşıtı ilk ciddi adım, 2005’te atılmıştır. ŞİÖ zirve toplantısında, ABD’ye Orta Asya’daki askeri varlığına son verme çağrısı yapılmıştır. Bunun üzerine, Özbekistan’daki ABD askerleri ülkeyi terk etmişlerdir.

Ağustos 2007’de ŞİÖ’ye üye altı ülke, Rusya’nın Ural Dağları’nda ‘Barış Misyonu 2007’ adıyla ortak bir askeri tatbikat gerçekleştirdi.

Türkiye 2012’de, Şangay İşbirliği Örgütüne (ŞİÖ) Diyalog ortağı olarak katıldı. Katılım sonrası kararı değerlendiren Çin’deki akademisyenler ve Rus analistler bu kararın hem ŞİÖ hem de Türkiye açısından bir devrim niteliğinde olduğunu belirttiler. Son dönemde ilişkiler daha da ilerledi.

AMACI:

Dünya petrol üretim ve kullanım pazarının yarısından fazlasını elinde bulunduran ve Hindistan, İran, Moğolistan ve Pakistan’ın gözlemci olarak bulunduğu örgüt, bir nevi ABD’ye karşı etkili bir kutup oluşturmaktadır. Dönemin Rusya Devlet Başkanı Putin, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün Ağustos 2007 Bişkek Zirvesi’nde “Tek kutuplu dünya kabul edilemez.” diyerek bir anlamda birliğin misyonunu da belirtmiştir. Reisin “Dünya 5 ten büyüktür” sözü ile karşılattırıldığında aynı şeylerimi söylüyor.

Bu Şangay İşbirliği Örgütünün, Güvenlikte İşbirliği, Ekonomik İşbirliği, Kültürel İşbirliği ve Organizasyon Yapısı ayrıca detaylı başka bir konumuz olsun. Bu birliğe Türkiye’nin katılması ile Türki Cumhuriyetleri de katılması ile çok büyük bir birlik olacaktır. Selamlar.

 





Bu yazı için bir yorum yazın

“ŞANGHAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ (ŞİÖ)” için bir cevap

  1. Necmettin Doğuel diyor ki:

    Tebrikler Ali Bey, yeniden yazılarınızı okumaya başlayacağız… Siyasetin içindesiniz o konularda da yazılar bekliyoruz. Çoktandır yazmıyorsunuz. kolay gelsin.

Bir Cevap Yazın

74978e3b3f6e01292b82b4c8b5fff9db
Adres: Trabzon Bulvarı Borsa Caddesi Ticaret Borsası İşhanı altı no: 9/3 Merkez Kahramanmaraş Telefon: 03442212035 Faks: 0344 225 00 50 Cep Telefonu: 0542 233 89 31
Portal Teması : Wptr.Co