POZİTİVİZM

POZİTİVİZM

Pozitivist felsefe ya da pozitivizm ne demek, pozitivist felsefe denilince ne anlaşılır? Pozitivist felsefenin ortaya çıkmasında hangi faktörler rol oynamıştır? 19. Yüzyılda; fizik, kimya, biyoloji gibi pozitif tabiat bilimlerinin özellikle de fiziğin gösterdiği büyük gelişme, felsefeyi de etkiler. Bunun sonucu olarak da pozitivist düşünüş felsefede yeni bir akım olarak karşımıza çıkar.

Alman idealizminin önde gelen temsilcisi Hegel’in meşhur bir sözü vardır. “her felsefe, kendi çağını düşüncelerle dile getirir.”  Bu söz, pozitivist felsefe için de geçerlidir. Felsefe, kendi çağındaki olaylara, toplumsal düşüncelere, bilimsel gelişmelere ilgisiz kalamaz. Onlarla ilgilenir, yorumlar, böylelikle toplumsal olayların ağrısız, sancısız atlatılmasına yardımcı olmaya çalışır.

Pozitivizmin çıkış noktası, duyularımızın bize sağladığı fenomen (olay, görünüş) lerdir. Pozitivizme göre biz, sadece olayları bilebiliriz. Bu bilgimiz de mutlak değil, relativ (göreli) dir. Çünkü biz, olayları duyu organları aracılığı ile bilebiliriz. Bu bilgide, olayların özü ve gerçek nedenleriyle ilgili olmayıp, olayların benzerliği ile ilgilidir. Olayların değişmez art ardalığına tabiat kanunları denir.

Pozitivist felsefenin kurucusu Fransız filozofu Auguste Comte’dur. Comte’a göre; yaşadığımız çağ bilim çağıdır. O halde bu yeni dönemde felsefenin durumu ne olacaktır? Bu soruya A. Comte’un verdiği cevap; şüphesiz felsefe de pozitif olacaktır, şeklindedir. Felsefenin pozitifleşmesi demek, onun teolojik ve metafizik unsurlarından arınması demektir.  İnsanlık bu duruma uzun bir çabadan sonra ulaşabilmiştir.

ÜÇ HAL KANUNU

A. Comte, bu çabayı la loi des trois états (üç hal kanunu) adını verdiği kendince bir kanunla açıklar. Comte’a göre; insan zihni üç dönem geçirmiştir. Bunlar; teolojik, metafizik ve pozitif dönemlerdir. 5 Şimdi bunları sırası ile ele alalım:

1- Teolojik dönem: Bu dönem kendi arasında fetişizm, politeizm ve monoteizm olmak üzere üçe ayrılır. Fetişizm, var olanları canlı olarak düşünür. Olaylar, birtakım idollerle açıklanır. Politeizm, tabiatın görünmeyen tanrılarla dolu olduğunu ve her bir tanrının belli nesnelere ve olaylara hükmettiğine inanır. Monoteizm, politeizmdeki tanrılar çokluğu yerini tek Allah inancına bırakır. Olaylar, Allah tarafından peygamberlerine gönderilen ilahi kitaplar vasıtası ile açıklanır. Allah, hem kâinatı yaratır, hem de olayları idare eder.

2- Metafizik dönem: Metafizik sözü, Yunanca bir kelime olup: fizikötesi anlamına gelir. Allah, ruh, cevher gibi soyut kavramlar, zaman- mekân gibi genel, cins kavramları ele alır. Burada olaylar, nesnelerde bulunan birtakım soyut ve gizli kuvvetlerle açıklanmaya çalışılır.

3- Pozitif dönem: Sadece olayları ele alır. Olayları idare eden şeyin sadece tabiat kanunları olduğunu söyler. Bu dönemin ürünü bilimdir. Oysa teolojik dönemin ürünü din, metafizik dönemin ürünü ise felsefedir. İnsan zihni gibi; bütün bilimler de bu gelişimi göstermiş, evrimini tamamlamıştır. Ama ne var ki, bütün bilimler aynı zamanda bu gelişmeyi gösterebilmiş değillerdir. Gelişme, bilimlerin en yalınından en karmaşığına doğru olmuştur. Bunlar; sırası ile matematik, astronomi, fizik, kimya, biyoloji ve sosyolojidir. Bu bilimlerden baştakiler, metod olarak daha çok deductiv (tümden gelime dayanan) olduğu halde, sonrakiler inductiv (tüme varıma dayanan) dır.





Bu yazı için bir yorum yazın

Bir Cevap Yazın

74978e3b3f6e01292b82b4c8b5fff9db
Adres: Trabzon Bulvarı Borsa Caddesi Ticaret Borsası İşhanı altı no: 9/3 Merkez Kahramanmaraş Telefon: 03442212035 Faks: 0344 225 00 50 Cep Telefonu: 0542 233 89 31
Portal Teması : Wptr.Co