İSLAM’DA EĞİTİMİN HEDEFİ TOPLUMUN TAMAMIDIR

İSLAM’DA EĞİTİMİN HEDEFİ TOPLUMUN TAMAMIDIR

Dünkü yazımızda Efendimizin(sav) eğitim anlayışı temelinde sabır  ve affetmek, iyilikle davranmak olduğunu belirtmiştik.

Bugünde bu yazımısın devamına katkı olması açısından konumuza devam etmek istiyorum. Alemlerin Efendisinin eğitim anlayışı içinde diğer önemli anlayışlarına baktığımızda,  “öğrenebilir durumda olan herkese bilgi ulaştırma” ilkesine dayandığını  ve sadece belirli kesimlere değil, toplumun tamamının eğitimle olmasının hedeflendiğini görebiliriz.

“Hz. Peygamber’in İslam’ı tebliğ açısından öncelikli hedef kitlesi yetişkinler olmakla birlikte,

çocukların eğitimleriyle de ilgilenmiştir. Hatta Rasulüllah (s.a.s.) hem yetişkinlerin hem de çocuk

ve gençlerin bulunduğu ortamlarda eğitim etkinlikleri yapmıştır. Camide Hz. Peygamber’in,

“Yapraklarını dökmeyen ağaç hangisidir?” sorusuna Abdullah b. Abbas, “Onun hurma ağacı

olduğunu biliyordum. Ancak yaşım küçük olduğu için soruyu cevaplamaktan çekindim.” (Buhari,

İlim) şeklindeki ifadesi, küçük yaştakilerin de Hz. Peygamber’in ders halkasında bulunduğunu

ifade etmektedir.

Hz. Peygamber, çocukların yetişkinlerle birlikte eğitim almalarına katkı sağlamak suretiyle,

sıcak bir ortamda, iyi ilişkiler geliştirmelerini kolaylaştırmış ve çocukların yetişkinlerle aynı

ortamda öğrenmelerine fırsat sağlamış ve böylece kuşakların birbirlerini tanımalarına da imkân

hazırlamıştır.

 

KADINLARIN EĞİTİMİNİ ÖNEMSEMİŞ

Peygamber Efendimiz kadınların öğrenmelerini kolaylaştırmak için gerekli düzenlemeler

yapmıştır. Sosyal hayatta aktif olarak yer alan kadınlar vakit, cuma ve bayram namazlarına katılıp

Hz. Peygamber’in hutbe ve vaazlarını dinlemişlerdir. Hanım sahabilerden Ümmü Hişam bint

Harise’nin, “Ben Kâf suresini cuma namazlarında Hz. Peygamber’den öğrendim. Çünkü o, her

cuma günü minberde Kâf suresini okurdu.” (Müslim, Cuma 51.) sözleri buna işaret etmektedir.

Diğer taraftan Hz. Peygamber, kadınların okuma yazma öğrenmelerini daima teşvik etmiş,

hanımlarından Hafsa’ya okuma yazma öğretmek üzere Şifa Hatun adındaki sahabeyi

görevlendirmiştir. (İbn Hanbel, Müsned, VI, 372.)

Ayrıca öğrenme konusunda gayretli olan kadın sahabiler, Hz. Muhammed’in huzuruna gelmiş,

ihtiyaçları ile ilgili sorular sorarak öğrenebilmişlerdir. Hatta öğretim için kendilerine özel bir zaman

ayrılmasını isteyen kadınların talebini uygun görerek onlara da ayrı bir gün tahsis etmiştir.

(Müslim, Birr, 46; Buhari, İlim, 36.)

 

ENGELLİLERİ İHMAL ETMEMİŞ

Hz. Peygamber’in eğitim hizmetinden engelli olanların da yararlandığı bilinmektedir. Bir

defasında Peygamber Efendimiz eşraftan bazı kimselerin Müslüman olması için çaba sarf ettiği bir

anda, kendisine görme engelli İbn Ümmü Mektum gelmiş ve “Allah’ın sana öğrettiğinden bana da

öğret” demiştir. Hz. Peygamber ona gereken ilgiyi göstermediği için “abese” suresinin ilk ayetleri

nazil olmuştur. Bu olaydan sonra Rasulüllah (s.a.s.) ona iyi davranmış ve her gördüğünde

“merhaba kendisinden dolayı Rabbimin beni uyardığı kimse, var mı bir ihtiyacın” demiştir.

Hz. Peygamber’in, öğrenebilir konumda olan herkese bilginin ulaştırılması prensibindeki

odaklaşması, ileri yetişkinlik dönemine kadar uzanmaktadır. Bu açıdan İslam inancına göre eğitim,

“beşikten mezara kadar devam eden bir süreç” olarak değerlendirilmektedir. 40 yaşında kendisine

ilk ayetler indirilen Hz. Peygamber’e ilk emir “oku” olmuştur. Hz. Peygamber’e arkadaşlık eden

sahabe, ileri yaşlarına rağmen öğrenme ve öğretme etkinliklerini sürdürmüştür. Mesela 100 yaşını

aşkın ömür sürmüş olan Enes b. Malik, hayatı boyunca öğrenme ve öğretme faaliyetlerine devam

etmiş ve öldüğünde tabiîn “ilmin yarısı gitti.” diye hayıflanmıştır.

Hz. Peygamber örgün eğitim kurumlarının bulunmadığı bir dönemde yaşamış olmasına

rağmen, çeşitli öğretim yöntemleri kullanarak dinî bilgileri insanlara, anlayabilecekleri bir tarzda

sunmuştur.

Sonuç olarak diyebiliriz ki Hz. Peygamber insanların günlük hayat içinde ihtiyaçlarını,

tecrübelerini, ilgilerini ve ruhsal durumlarını algılayarak onlara en uygun eğitim yöntemleri

kullanarak tüm insanlara eğitim hizmeti götürmüştür.(Kaynak Prof. Dr. M. Akif Kılavuz. Özbek, Abdullah, Bir Eğitimci Olarak Hz. Muhammed, Selam Yay., Konya 1988, s. 138-289.)

Kalın sağlıcakla.





Bu yazı için bir yorum yazın

Bir Cevap Yazın

74978e3b3f6e01292b82b4c8b5fff9db
Adres: Trabzon Bulvarı Borsa Caddesi Ticaret Borsası İşhanı altı no: 9/3 Merkez Kahramanmaraş Telefon: 03442212035 Faks: 0344 225 00 50 Cep Telefonu: 0542 233 89 31
Portal Teması : Wptr.Co